ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1904

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

ترجمه آن است كه گذشت . بيست و ششم كتاب « طراز المذهب مظفرى » در احوال حضرت زينب كبرى عليها السلام ، بيست هزار بيت . بيست و هفتم كتاب « محمود التواريخ مظفرى » در احوال سلطان محمود غزنوى 3000 بيت . بيست و هشتم « مختصر احوال اجداد سلاطين قاجاريه » . بيست و نهم و سىام كتاب « مختصر مظفرى كه دو كتاب بدين نام تأليف كرده ، يكى « مختصر تاج المآثر » صدر الدّين حسن نظامى 13000 بيت ، و ديگرى « مختصر آئين اكبرى » ابو الفضل هندى 12000 بيت ، هر دو بنام مظفر الدّين شاه . سى و يكم كتاب « مستجمع الأجوبة » در اجوبه حاضره 10000 بيت . سى و دويم « جواب‌هاى عرايض زردشتيان » كه بپارسى سره نوشته . سى و سيم كتاب « مشكاة الادب ناصرى » در ترجمهء « وفيات » كه ذكر كرديم و نوشتيم كه آن را بر چهار ربع قرار داده هر ربعى چند جزء يا جلد . جزء اول از ربع اول چهل هزار بيت . جزء اول از ربع دويم بيست و پنج هزار بيت . جلد دويم از ربع دويم بيست هزار بيت . جزء اول از ربع سيم سى هزار بيت . جزء دويم از ربع سيم بيست هزار بيت . سى و چهارم مطالب ادبيه و نحويه سى هزار بيت . سى و پنجم مقالاتى در بعضى مطالب دولتى . سى و ششم « منتخب بعضى از لغات فارسى » . سى و هفتم « منشئات و تلفيقات مخصوصه » 5000 بيت . سى و هشتم كتاب « مهر و سپهر » در مطالب متفرقه مفيد به حال عامه 5000 بيت . مرحوم سپهر چون در تواريخ و احوال ائمه عليهم السلام كتاب مىنوشته و آن مستلزم نوشتن احاديث آن بزرگواران بوده نه تنها مردى مورخ بشمار مىرفته بلكه مىتوان وى را در عداد محدثين بشمار آورد ، و گويا خود هم متوجه اين دقيقه بوده كه از مرحوم حاج ملا فيض اللّه دربندى از علماء معروف طهران در آن زمان استجازت نموده ، و وى در سنه 1303 اجازه‌اى براى او نوشته كه صورت آن در پشت جلد دويم احوال حضرت امام زين العابدين عليه السلام بدين نحو ذكر شده : بسم اللّه الرحمن الرحيم . الحمد للّه الذى خلق الانسان و علمه البيان و أنزل الفرقان و أوضح سبيل الهدى و الايمان بمحمد سيد الانس و الجان الذى خصه اللّه عز و جل بالفرقان و جعله لسان محكمات آثار الحسان ناسخا لاحكام